id=”za3px7″
Kelle Nasıl Telaffuz Edilir? Eğlenceli Bir Telaffuz Arayışı
İzmir’de, özellikle sokak aralarındaki kafe köşelerinde ya da arkadaş gruplarında sürekli espri yapmak, bana hiç de zor gelmiyor. Hatta bazen şunu fark ediyorum: İnsanlar birbirini güldürürken, esprinin genelde yanlış bir kelimenin telaffuzuna takıldığını düşünmüyor bile! İşte, bu yazıda tam da böyle bir durumu, yani “kelle nasıl telaffuz edilir?” meselesini eğlenceli bir şekilde ele almak istiyorum. Gülerek öğrenmek, öğrenerek gülmek istiyorsanız, hazırsanız başlayalım!
Başlangıç: Kelle, Hadi Ama!
İzmir’de yaşayan biri olarak, kelimelere farklı bir gözle bakmak zorundayım. Tabii, burada yaşayan insanlar için “kelime yanlış telaffuzu” başka bir şehire göre oldukça popüler bir konu. Özellikle sokaklarda yürürken duyduğum bazı konuşmalar beni bazen güldürse de bazen de acaba doğru mu telaffuz ediyorum diye düşündürüyor. O kadar çok “kelime çılgınlığı” var ki, bir kelimeyi nasıl telaffuz etmen gerektiğine dair kaybolan güvenimin sonu gelmiyor. Mesela, “kelle” kelimesi. Hadi bakalım, bu kelimenin doğru telaffuzunu kimse doğru yapabiliyor mu? Ya da neden bu kadar “içsel bir mücadeleye” dönüşüyor bu kelime?
Günlük Hayat: Kelle Çıkmazı
Hikayeyi biraz daha somutlaştırmak gerekirse, geçenlerde arkadaşım Çağıl ile bir kafede oturuyorduk. Çağıl, benim telaffuz hatalarımı özellikle sever, hatta bazen beni teşvik eder. Konu bir şekilde “kelle” kelimesine geldi. “Ya, ‘kelle’ nasıl telaffuz edilir?” diye ciddi bir şekilde sorunca, gözlerim şaşkınlıkla büyüdü. Bu, telaffuzla ilgili bir krize dönüşecekti. Çünkü, ben de bu kelimeyi bazen “kele” gibi kısa bir sesle, bazen de normalde duyduğum gibi “kelle” diyordum. Ama gerçekten doğru telaffuz nedir? Bu sorunun cevabını bulmak ne kadar zor, değil mi?
Çağıl: “Bunu hep yanlış telaffuz ediyorsun, neden bu kadar kafana takıyorsun?”
Ben: “Ya ama doğru bildiğim yanlışlar var, bu ‘kelle’ nasıl telaffuz edilir ki?”
Çağıl: “Bence kelimeyi telaffuz etmene gerek yok, gitsin!”
Ben: “Yok, gerçekten, birilerinin doğru bildiği yanlışlar yüzünden kafamda bir deli sorular dönüyor.”
Çağıl: “Hadi be, ‘kele’ falan desen yeter!”
Telaffuzla İlgili Şaşırtıcı Gerçekler
Şimdi, konuya biraz daha derinlemesine inelim. Bir kelimeyi telaffuz etmek, bazen sadece doğruyu bulmak değil, aynı zamanda o kelimenin kulağa nasıl hoş geldiğiyle ilgili de bir mesele. İzmir’de, hele ki Çeşme taraflarında mesela bir “kelle” derken, bu kelimeyi tam olarak nasıl telaffuz edeceğiniz, kiminle konuştuğunuza bağlı olarak değişebiliyor. Birini güldürebilir, ya da birinin suratını asabilir. Tabii bu, İzmir’in nüfusunun, farklı dillerin ve şive özelliklerinin birleştiği bir yer olmasıyla da alakalı. Neredeyse her gün farklı telaffuzlarla karşılaşıyorsunuz.
Bir an için beynimde geçenleri size sesli bir şekilde anlatmak istiyorum:
“Kelle, kelle, kelle… Tamam, ama kime söyleyeceğim? ‘Kelle’yi doğru söylediğimde karşımda oturan adam gerçekten anlamayacak mı? Belki de bu, sadece bir şive meselesi. Ama bir de buna bir anlam yüklemem gerekiyor, değil mi? Neredeyse bir felsefi soruya dönüşüyor bu!”
Türkçe’deki Dil Karmaşası ve “Kelle” Telaffuzunun Evreleri
İşte burada devreye dilin karmaşası giriyor. Türkçede bazen kelimeler, bulunduğumuz yerin şiveleriyle o kadar harmanlanıyor ki, doğru telaffuzu bulmak bir hayli zorlaşıyor. Özellikle “kelle” kelimesinin çeşitli telaffuzlarını ve anlamlarını düşününce, kafamda deli sorular dönüyor. Aslında “kelle” kelimesi bir yandan da ‘beyin’ gibi bir anlam taşıyor. Bazı insanlar bu kelimeyi söylediğinde direkt olarak “beyin” anlamında kullanıyor. Ama bu kelimenin sadece başkalarına ne şekilde hitap edildiğiyle alakalı olmadığını, bizim “kelle”ye yüklediğimiz anlamlarla da alakalı olduğunu fark ettim. Belki de bu yüzden, “kelle” kelimesi bazen masum ve tatlı, bazen de bazen insanı gülmekten öldürebilen bir kelimeye dönüşebiliyor.
Kelle Telaffuzu Üzerine Sosyal Deney
Geldik sosyal deney kısmına. Bunu gerçekten çok seviyorum. Hani bazen arkadaşlarım arasında “Hadi bakalım, bir kelimeyi herkes farklı telaffuz etsin” gibi espriler yaparız. Bir gün bu kelimeyi telaffuz ederken, 4 farklı arkadaşım, aynı kelimeyi öyle farklı bir biçimde söyleyince, gerçekten sinir bozucu hale gelmişti. Birinin ‘kelle’yi ‘kele’ dediği, diğerinin ‘kella’ diye söylediği, bir diğerinin de o hafif ama komik şekilde ‘kelelele’ demesiyle işler iyice çığırından çıktı. Şimdi, bir düşünün: Aynı kelime, aynı anlama gelirken, dört farklı insanda dört farklı şekilde seslendiriliyor. Bazen düşünüyorum, bu telaffuzlar arasında gerçekten bir fark var mı?
İşte arkadaşlar, bunun cevabı çok net: Aslında, bazen o kadar “doğru” telaffuzları aramak yerine, en doğal ve içten olanı söylemek gerek. “Kelle nasıl telaffuz edilir?” sorusu, son tahlilde çok da önemli değil. Önemli olan, o kelimenin bir şehri, bir insanı nasıl anlattığı ve en önemlisi bizlere nasıl bir komik anı bıraktığı.
Sonuç: Kelle Mi, Kele Mi, Kella Mı?
Yani bu yazı burada bitiyor, ama kafanızda ‘kelle’yi doğru telaffuz edebilmek için kurduğum bu felsefi cümleler hala dönüyor mu? Hadi, gelin biraz daha kafa karıştırıcı hale getirelim. Kelleyi bir arkadaşınıza doğru söyleseniz ne olur? Mesela bir kahkaha atılır, ya da karşınızdaki kişi “Abi, böyle söyleme” der. Aslında önemli olan ne kadar doğru söylediğiniz değil, o kelimeyi hangi bağlamda söylediğiniz ve o kelimenin hayatımıza kattığı neşedir. Belki de soruyu sormak yerine, “Kelleyi eğlenceli bir şekilde nasıl söyleyebilirim?” diye düşünsek daha doğru olurdu.